Gần đây có người thắc mắc vì sao  có nhiều bài không lấy tên thật. Hôm nay Ban Truyền Thông xin chia sẻ sự khác biệt giữa BÚT DANH và NẶC DANH để ai chưa hiểu có thể hiểu rõ, và biết vì sao các bài viết có thể dùng bút danh riêng cùa tác giả. 

 

 I. BÚT DANH

 

 1. Thế nào gọi là bút danh?

Bút danh (pen name) là tên của một tác giả do chính họ đặt thay cho tên thật, thường được dùng trong mỗi tác phẩm của tác giả. Bút danh có thể được sử dụng với nhiều mục đích như để ngụy trang giới tính tác giả, để cách xa với vài tác phẩm trước đây của họ, bảo vệ tác giả khỏi những lời đánh giá tiêu cực cho tác phẩm của họ thay cho tên thật, hoặc kết hợp hai tác giả hợp tác với nhau để dùng cùng một bút danh, hay bất kỳ lý do nào trong việc tiếp thị và trình bày tác phẩm.” (Theo từ điển https://vi.wikipedia.org/)

 Từ ngàn xưa trong thơ văn đã có biết bao tác giả đã sữ dụng bút danh cho tác phẩm của mình, và những bút danh ấy nổi tiếng cùng tác phẩm của họ: ví dụ HÀN MẶC TỬ, ỨC TRAI, THANH HIÊN …..và trong Công Giáo của ta: TRĂNG THẬP TỰ, THÔNG VI VU, XUÂN LY BĂNG…..rất nhiều tác giả đã sử dụng bút danh cho tác phẩm của mình, và những bút danh ấy được nhiều người biết đến.

 “Tên nghệ sĩ, ca sĩ, bút danh… trong cơ chế thị trường chính là thương hiệu. Nếu hiểu đúng ý nghĩa như vậy thì các văn sĩ, nghệ sĩ chắc không ai tự chấp nhận mình là “hàng nhái”.

Thương hiệu đâu phải cứ xuất hiện là buộc bất biến suốt đời, mà tuỳ “chủ nhân”…” ( Nguyễn Lương Phán)

 

 2. Nguyên nhân dùng bút danh (bút hiệu):

 “Một số người có tên chính do cha mẹ đặt lúc còn nhỏ quá nôm na, dung dị, nay đã có danh phận trong xã hội nên ngại nói công khai những tên đó.

Nhiều họ tên thật thường không nói lên được tính văn nghệ, hoặc tính hài hước như ngành nghề mình đang làm, định xây dựng cái tốt, cái đẹp qua ngòi bút như minh mong muốn,…

Một số tên chính không có trong vốn từ tiếng Việt: Trần Khánh Giư, Nguyễn Thị Khuê Giung, Lê Văn Khình,…

Các nhà báo thường viết nhiều bài trong một số báo hoặc một trang báo, nếu ghi một bút danh thì sẽ gây nhàm chán cho bạn đọc nên phải tạo thêm bút danh mới.” (http://khoavanhoc-ngonngu.edu.vn/).

Đặt bút danh cho mình là một cái thú (Ngôn ngữ & Đời sống, số 1 + 2, 2008, tr 47). Đó là sở thích, niềm vui mà tác giả họ muốn thể hiện qua việc chọn bút danh cho riêng mình.

 

 3. Một số phương thức dùng bút danh 

 a)Nói lái

b)Nói ngược

c)Xáo chữ 

d)Đánh vần

đ)Liên tưởng          

e)Mô phỏng theo tên người nổi tiếng

   Và còn nhiều cách khác mà tùy mỗi tác giả họ muốn đặt bút danh cho mình. Mỗi người có sở thích, có quyền và có cách riêng cho mình.      

4. Bản quyền bút danh

Trong luật bản quyền của Việt Nam có nói rất rõ về quyền nhân thân của tác giả: “Gồm các quyền: Đặt tên cho tác phẩm; đứng tên thật hoặc bút danh trên tác phẩm, nêu tên thật hoặc bút danh khi tác phẩm được công bố, sử dụng; công bố, phổ biến hoặc cho người khác công bố, phổ biến tác phẩm của mình; bảo vệ sự toàn vẹn của tác phẩm, không cho phép người khác sửa chữa, cắt xén hoặc xuyên tạc tác phẩm dưới bất kỳ hình thức nào gây phương hại đến danh dự và uy tín của tác giả. (điều 19, Luật sở hữu trí tuệ 2009)

 Nói tóm lại bút danh là cái quyền của tác giả đặt cho tác phẩm của mình theo sở thích của họ, và cái bút danh ấy sẽ được luật pháp bảo vệ cùng với tác phẩm nếu tác giả xuất bản tác phẩm của mình, chỉ cần tác phẩm ấy không làm ảnh hưởng đến uy tính, quyền lợi của người khác. Do vậy, không nhất thiết người viết phải để tên thật của họ cho bài viết của mình, đó là cái quyền tự do của họ, chúng ta hãy tôn trọng cái quyền đó. Còn tác phẩm của họ mình có thể đọc hoặc không đó là tự do của mình.

 

 II. NẶC DANH

 

 1. Nặc danh là gì?

 Nặc =dấu và danh = tên

Nặc danh là không sử dụng tên thật của người viết trong thư ,đơn từ, hay bài viết tố cáo, phên phán, chỉ trích…người khác.

 2. Nặc danh tích cực

Nặc danh tích cực là trong trường hợp tố cáo tội phạm như luật pháp đề cập như sau: “Theo quy định tại khoản 2 Điều 25 Luật Tố cáo 2018 trường hợp thông tin tố cáo trên có nội dung rõ ràng, có tài liệu, chứng cứ cụ thể về người có hành vi vi phạm pháp luật và có cơ sở để thẩm tra, xác minh thì cơ quan, tổ chức, cá nhân tiếp nhận tiến hành thanh tra, kiểm tra theo thẩm quyền hoặc chuyển đến cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền để tiến hành việc thanh tra, kiểm tra phục vụ cho công tác quản lý.

Không ít người tố cáo, đặc biệt là tố cáo hành vi tham nhũng, tố cáo các hành vi sai phạm của cán bộ, công chức thường lựa chọn tố cáo nặc danh vì họ sợ bị trả thù, trù dập… nên đây là một quy định rất tiến bộ và được đông đảo người dân ủng hộ.” (https://luatvietnam.vn/)

Ngoài ra cũng có người muốn góp ý xây dựng cho người khác, cho bạn bè hay cho tổ chức của mình, mục đích muốn điều tốt, muốn cho họ thay đổi cái chưa tốt để nên tốt hơn. Trong trường hợp này người viết không muốn thổ lộ tên tuổi thật, và họ dùng một tên khác để gửi, đó cũng là một cách nặc danh mang tính tích cực. 

 3. Nặc danh tiêu cực

Là những bài viết, thư từ, tố cáo, chỉ trích đích danh ai đó, gửi trực tiếp cho người nhận, nói xấu, lên án, chỉ trích, phê phán, bình luận…mà không để tên thật của người viết. Một hành động làm tổn hại thanh danh, quyền lợi của người khác mà không để tên và địa chỉ thật của người viết/gửi thì gọi là nặc danh.  Mục đích nhằm bêu xấu, triệt hạ, làm mất uy tín, trả thù cá nhân ….thì những thư từ, đơn tố cáo như thế này thì không có giá trị pháp lý, không đáng để quan tâm.

 Trên đây là một chút tìm hiểu mong có thể giúp các bạn có được sự phân biệt giữa bút danh và nặc danh. Có rất nhiều tài liệu trên mạng, các bạn có thể tìm hiểu thêm.

  

Ban Truyền Thông SPP

 

Tài liệu tham khảo: 

 

  1. http://khoavanhoc-ngonngu.edu.vn/en/nghien-cuu/ngon-ngu-hoc/5924-v%C3%A0i-n%C3%A9t-v%E1%BB%81-b%C3%BAt-danh-v%C3%A0-ngh%E1%BB%87-danh-vi%E1%BB%87t-nam.html
  2. http://vusta.vn/chitiet/tin-tuyen-sinh-dao-tao/Thu-choi-chu-va-but-danh-nha-van-1011 
  1. https://dantri.com.vn/van-hoa/but-danh-nghe-danh-cung-la-thuong-hieu-1366718972.htm
  2. https://luatminhkhue.vn/quyen-tac-gia-bao-gom-nhung-quyen-gi-.aspx
  3. https://luatvietnam.vn/tin-phap-luat/to-cao-nac-danh-se-duoc-tiep-nhan-xu-ly-tu-2019-230-18235-article.html
  4. https://suckhoedoisong.vn/lai-noi-chuyen-but-danh-n81786.html

Comments powered by CComment