Xin nghe bài huấn từ của Đức Tổng Giám Mục Giuse Nguyễn Năng về giá trị của truyền thông hiện đại ngày hôm nay và những lợi ích nếu biết sử dụng truyền thông trong việc loan báo Tin Mừng. 

 

 

TGP SÀI GÒN - Cử hành Ngày Thế Giới Truyền Thông Xã Hội lần thứ 54 (Phần 1) Vào lúc 08g30 Thứ Bảy, ngày 23 tháng 05 năm 2020 tại Hội trường Gioan Baotixita Phạm Minh Mẫn - Trung tâm Mục vụ TGP Sài Gòn.

 

Nguồn: https://www.youtube.com/watch?time_continue=613&v=XCRS-7ycLbM&feature=emb_logo

Write comment (0 Comments)

“Tinh thần hài hước là thái độ của con người gần với ân sủng Chúa nhất”, Đức Phanxicô tuyên bố trong quyển sách Thiên Chúa là niềm vui (Dio è Gioia), quyển sách phỏng vấn do nhà báo Ý Chiara Amirante biên soạn được xuất bản ngày 19 tháng 5 – 2020 ở Ý. Theo Đức Phanxicô, người tín hữu thiếu khả năng hài hước là “thiếu một cái gì.”

Bà Chiara Amirante là nhà sáng lập cộng đoàn Chân trời mới (Nuovi Orizzonti), một tổ chức được Hội đồng Giáo hoàng Giáo dân công nhận. Báo Osservatore Romano trong ấn bản ra ngày 19 tháng 5 ghi nhận, bà Chiara Amirante là một trong các nhân vật hoạt động tích cực trong việc rao giảng Tin Mừng và chống lại sự khó khăn xã hội của những người gặp khó khăn. Bà Chiara Amirante tham dự nhiều lần trong các thượng hội đồng, đặc biệt trong lần họp năm 2012 về việc tân phúc âm hóa và lần họp năm 2018 về giới trẻ.

Trong quyển sách Thiên Chúa là niềm vui, Đức Phanxicô giải thích niềm vui kitô giáo vừa gần với hòa bình vừa gần với khiếu hài hước. Theo ngài: “Tinh thần hài hước là thái độ của con người gần với ân sủng Chúa nhất vì thế ai thiếu khả năng này thì họ như thiếu một cái gì.”

Bí quyết để vui vẻ

Mở đầu cuộc phỏng vấn, bà Chiara Amirante hỏi Đức Phanxicô: “Bí mật vui vẻ của cha là gì?”  Đức Phanxicô trả lời: “Tôi không biết, tôi không biết làm sao để trả lời. Tôi sống như vậy, nhưng tôi không biết giải thích như thế nào.” Theo ngài, niềm vui hài hòa với khiếu hài hước.

Ngài cho biết, từ bốn mươi năm nay ngài đọc kinh xin ơn hài hước của Thánh Tôma More, vị thánh người Anh ở thế kỷ 16 nổi tiếng về tính tình vui vẻ và hóm hỉnh. Ngài cũng đặc biệt nhấn mạnh đến tầm quan trọng của tính hài hước trong Tông huấn Hãy Vui mừng và Hân hoan (Gaudete et exsultate, 2018), vì hài hước luôn đi đôi với vui vẻ.

Chúa Thánh Thần, “bình dưỡng khí”

Niềm vui cũng là vấn đề của hòa bình, ngài khẳng định: “Có một câu đã giúp tôi rất nhiều khi tôi thấy mọi chuyện đều xấu: ‘Nhưng Chúa thì lớn hơn.’ Câu này giúp tôi vì niềm vui là một món quà, cũng như hòa bình là món quà của Chúa.”

Đức Phanxicô kể lại giây phút khi ngài biết mình sẽ là giáo hoàng và nỗi sợ có thể xâm chiếm tâm hồn mình trong giây phút quyết định này: “Trong khi kiểm phiếu ở mật nghị, tôi bắt đầu nghe thấy trong tôi: ‘Bergoglio, Bergoglio, Bergoglio’. Thay vì dấy lên nỗi sợ thì trong lòng tôi lại nảy sinh một bình an mà vẫn còn cho đến ngày hôm nay, bình an này là một món quà”.  “Đi trong Thần Khí, biết rằng Thần Khí là cực mạnh thì cũng như đi với bình dưỡng khí khi mình thiếu dưỡng khí”.

Ngày 24 tháng 9 năm 2019, Đức Phanxicô bất ngờ đến thăm cộng đoàn Chân trời mới ở trung tâm Frosinone, cách Rôma 70 cây số về hướng đông-nam vùng Latium. Ngài đến thành phố này với danh ca người Ý Andrea Bocelli, người đỡ đâu cho trung tâm này, một trung tâm lo cho những người bị bỏ rơi ngoài đường phố không ai chăm sóc.

Marta An Nguyễn dịch

Nguồn: http://phanxico.vn/2020/05/21/duc-phanxico-nhan-manh-den-gia-tri-cua-khieu-hai-huoc/

Write comment (0 Comments)

Bề trên Dòng Chartreux ra khỏi im lặng của mình (2/3)

Bề trên tu viện trưởng Dysmas de Lassus tiếp báo La Vie ở tu viện Grande Chartreuse của ngài. ngài sắp xuất bản một quyển sách, thành quả suy tư của ngài về các lạm dụng trong các dòng tu. 

Khi nhà sáng lập lên hệ thống kiểm soát – không nhất thiết có ác ý -, thì thế hệ thứ hai thừa hưởng.

Trong đời sống tu trì, quan hệ uy quyền là rất quan trọng. Đòn bẫy nguy hiểm này ở cái gì?

Cách thực hành uy quyền thường là câu chuyện chuyển tiếp. Như trong phong trào hướng đạo từ cấp này đến cấp kia, về phần tôi, tôi nhận các điểm mốc. Chính khi quan sát linh mục André, cựu bề trên của tôi trong 20 năm mà tôi được rèn luyện trong lãnh vực này. Dòng Chartreux chúng tôi có chín thế kỷ truyền thống – đây là một di sản rất nặng nhưng nó lại làm cho ổn định, bảo đảm sự an toàn to lớn. Trong các cộng đoàn mới, tự do hơn nhưng không phải dễ hơn. Thông thường khi một cộng đoàn mới ra đời, cấu trúc kiểm soát được đặt ra vì sợ mất quyền lực. Tuy nhiên khi người sáng lập đặt nó vào vị trí – không nhất thiết là có ác ý – thì thế hệ thứ nhì thừa hưởng: hoặc là họ đặt vấn đề, hoặc là họ tiếp tục y hệt, lặp lại những sai lầm trong quá khứ.

Thật khó để đặt vấn đề về di sản của mình…

Khó khăn này được lồng vào trong quá trình chuyển đổi từ một tổ chức gần như có tính cách gia đình qua một cơ cấu lớn hơn. Tôi đến từ môi trường đường biển và hình ảnh diễn tả rõ thực tế này: lướt ván và điều khiển một hàng không mẫu hạm không giống nhau. Trong một nhóm nhỏ, chúng ta theo ý tưởng của người sáng lập và mọi thứ được thảo luận. Khi nhóm phát triển, chúng ta không thể tiếp tục như thế.

Các cuộc họp tu nghị, các khóa đào tạo thích ứng cho mọi người là điều trở nên rất cần thiết; các ý kiến khác nhau được bày tỏ, hành động của tất cả trở nên chậm hơn. Như thế thẩm quyền không còn quy về trung ương và tinh thần của nhà tu không bị mất. Sự mềm dẻo của những bước đầu nhường chỗ cho các cấu trúc nặng hơn, tự chính nó không xấu: một hàng không mẫu hạm nặng hơn ván lướt, nhưng chúng ta không thể làm gì! Chắc chắn nó không đủ để nhà sáng lập hay các người kế vị búng ngón tay để toàn bộ di chuyển… nhưng lành mạnh hơn. Tất cả quyền lực đều phải có phản-quyền lực; thành ngữ cán cân thăng bằng và kháng cự là một trong các yếu tố của thăng bằng.

Theo tôi, hiện tượng kích thước quá khổ của nhà sáng lập là một phản xạ của hiện đại.

Trong lịch sử đời sống tu trì, các nhà sáng lập luôn có một chỗ đứng quan trọng không?

Linh mục Dòng Đa Minh, giáo sư thần học Jean-Marie Gueullette nói với tôi, đối với các tu sĩ Dòng Đa Minh, Thánh Đôminicô là người đã bắt đầu. Ngài không giảm thiểu tầm quan trọng của Thánh Đôminicô nhưng không xem ngài như một hình ảnh vĩ đại. Theo tôi, hiện tượng kích thước quá khổ của nhà sáng lập là phản xạ của hiện đại. Tuy nhiên khi chúng ta có khuynh hướng tôn sùng vào cá tính thì Thần Khí khó lọt vào…

Làm thế nào đề cập đến vấn đề vâng lời?

Có một vấn đề trong việc bắt giữ vâng lời trong Giáo hội. Về mặt lịch sử, chúng ta đi từ thái cực này đến thái cực kia trong vấn đề này. Với Công đồng Vatican II, một nhận thức quá cứng nhắc về đức vâng lời đã được đặt vấn đề; chúng ta đồng ý việc thay đổi là cần thiết. Tuy nhiên, từ sợ đi quá quy tắc dẫn đến không có quy tắc, với hệ quả thường thường người có nhiều ảnh hưởng nhất sẽ áp đặt. Điều này kết hợp với việc mong muốn sống trong Thần Khí tạo thành việc ủy quyền cho một người có thẩm quyền mà họ không nên có.

Người tu sĩ vâng lời luôn giữ một trí thông minh và một trách nhiệm.

Trong các dòng xưa, chúng ta biết lời khấn vâng lời luôn ở trong khuôn khổ. Một tu sĩ Dòng Biển Đức vâng lời bề trên… ở mức bề trên này ở trong quy tắc. Vâng lời là hành động: không ai có thể áp đặt một tư tưởng bằng sự vâng lời. Nghe có vẻ đơn giản, nhưng ngày nay chúng ta thấy không biết bao nhiêu vụ vấp ngã lạm dụng đã xảy ra chỉ vì quên đi sự thật hiển nhiên này. Người tu sĩ vâng lời luôn giữ một trí thông minh và một trách nhiệm. Không một mệnh lệnh nào có thể làm biến mất đi phân định riêng, dù phải chịu mặc cảm tội lỗi. Tôi thường nói với các tập sinh, người ta chỉ vâng lời khi mình muốn. Như thế là khá rõ ràng trong dòng của tôi, vì chúng tôi sống đơn độc. Không ai giám sát ai làm gì trong tịnh cốc của họ – và không ai được quyền. Trong đời sống tu trì, chúng tôi hứa vâng lời Chúa thông qua thẩm quyền con người, một bề trên, một giám đốc nhà tập. “Thông qua” này là cơ bản.

Marta An Nguyễn dịch

 (Còn tiếp)

Nguồn: http://phanxico.vn/

Write comment (0 Comments)

Bề trên Dòng Chartreux ra khỏi im lặng của mình (1/3)

Bề trên tu viện trưởng Dysmas de Lassus tiếp báo La Vie ở tu viện Grande Chartreuse của ngài. ngài sắp xuất bản một quyển sách, thành quả suy tư của ngài về các lạm dụng trong các dòng tu.

Năm nay không có tuyết. Gần như tuyết không còn ở các vách đá của đỉnh núi Grand Son cao 2026 mét. Dưới chân núi là nhiều tòa nhà của tu viện Dòng Cả Chartreux, tường trắng trên mái xám trải rộng một góc thung lũng. Dù có vô số tấm bảng ghi hàng chữ “Khu vực im lặng” nhưng tiếng búa đập trên các thanh sắt vang lên từ hòn đá này đến hòn đá khác. Linh mục Dysmas de Lassus giải thích: “Dòng được xếp hạng là di tích lịch sử nên lúc nào cũng có việc làm”.

Trường hợp ngoại lệ, người tu sĩ mặc áo dòng trắng với đôi chân mày rậm đưa chúng tôi vào bên trong dòng chữ khắc màu đen trên tấm bảng gỗ “Người ta không vào thăm tu viện”. Chúng tôi vào Dòng Cả Chartreux. Một khi vào bên trong cánh cửa gỗ nặng nề với ổ khóa to lớn chúng tôi phải dừng lại, linh mục cười nói: “Nó cũng xếp vào di tích lịch sử.” Trước mặt chúng tôi là khu vườn với những con đường rải sỏi bao quanh là hàng rào dẫn đến một tòa nhà mênh mông bốn tầng. Một số gia đình trong khu vực còn kể cho chúng tôi nghe về những chuyến viếng thăm dọc hành lang bí ẩn, bị bỏ hoang, khi vào đầu thế kỷ XX, các tu sĩ phải sống lưu vong ở Ý vì bị Nhà nước Pháp đuổi đi. Chúng ta sẽ không vượt quá bốn bản lề gỉ đặt trong đá. Linh mục Dysmas xin lỗi: “Hàng rào chắn bắt đầu từ đây”, lại càng đáng tiếc hơn khi rõ ràng một phụ nữ không thể vượt qua đó, khi một người đàn ông sẽ có cơ hội …

Phải bằng lòng với những lời, đặc biệt, của tu sĩ bình thường có cuộc sống đơn độc và im lặng. Ngồi trên chiếc ghế bành của phòng khách xinh xắn, dưới cái nhìn của Thánh Brunô, người sáng lập địa điểm và dòng cartusia, Michel de Lassus Saint-Geniès, người đã chọn tên DysmasNgười kẻ trộm lành trong Thánh Kinh làm tên trong Dòng, nói chuyện lâu dài với báo La Vie nhân linh mục phát hành quyển sách của ngài, Các rủi ro và lệch lạc trong đời sống tu trì (Risques et dérives de la vie religieuse, Cerf).

Vì sao hôm nay cha lên tiếng?

Tôi đã không quyết định nói hoặc viết về các lạm dụng trong đời sống tu trì: nhưng điều này áp đặt lên tôi. Sau khi là bề trên Dòng Cả Chartreux năm 2014, tôi có một cuộc trao đổi thư từ dẫn tôi đến gặp một phụ nữ bị tuyệt vọng; tôi rất xúc động với chứng từ của bà. Tôi đã đọc các chứng từ khác và có các nạn nhân mới xin đến gặp tôi. Luật dòng chúng tôi ghi rõ chúng tôi không làm công việc hướng dẫn thiêng liêng: đó không phải là điều tôi làm, nhưng tôi có thể là người lắng nghe họ – chủ yếu là các nữ tu và cựu nữ tu –những người đã không tìm thấy đôi tai lắng nghe họ. Đối diện với sự thống nhất giữa các câu chuyện lạm dụng trong các cộng đoàn rất khác nhau, tôi dần dần nhận ra chúng tôi đứng trước một vấn đề đáng kể.

Như thế chúng ta có đứng trước một tình huống lịch sử không?

Năm 2018, cộng đoàn các Viện đời sống thánh hiến và các Tổ chức đời sống tông đồ cho biết, có 3,8% các tu viện trên thế giới nằm trong chuyến thăm tông đồ và do đó có những lo ngại. Vừa ít… và cũng vừa nhiều; nếu không phải nói tất cả đều xấu, thì tỷ số này vẫn cao bất thường. Các lạm dụng thiêng liêng không mới mẻ gì – chúng là con người và chúng luôn tồn tại – nhưng tôi không thấy có nhiều như thời chúng ta đang sống.

Hiện tại, việc phát hiện cho thấy khía cạnh toàn trị trong các hiện tượng mà chúng ta phải đối diện. Chúng ta đã nói rất nhiều về vấn đề lạm dụng tình dục trẻ vị thành niên – may mắn là chúng tai đã thoát khỏi sự im lặng về vấn đề này -, đến mức trên vấn đề này chúng ta có thể tự hào về Giáo hội Pháp và cách Giáo hội đã phản ứng. Tôi không nói như thế trước năm 2019 … Lĩnh vực bạo lực tình dục với người trưởng thành trong môi trường giáo hội vẫn còn ít được biết đến. Còn lạm dụng thiêng liêng thì vẫn còn ít hiểu biết và khó nắm bắt.

Hiện tại, việc phát hiện cho thấy khía cạnh toàn trị trong các hiện tượng mà chúng ta phải đối diện.

Suy nghĩ của tôi cùng chung suy nghĩ với các nhà lãnh đạo tôn giáo khác ở Pháp. Linh mục tu viện trưởng Maylis François You, chủ tịch Hội đồng các đan tu Pháp đã để hai năm 2016 và 2017 để nghiên cứu về các lạm dụng trước khi chính ngài phải đối diện với vấn đề này. Năm vừa qua, ngài đề nghị hội nghị thường xuyên các bề trên đan viện họp ở Dòng Cả Chartreux để tôi có thể tham dự. Chúng tôi chưa sẵn sàng tiếp một lúc 40 người! Đó là thời gian trao đổi quan trọng để có nhận thức chung. Tôi còn nhờ lời nói đầu của linh mục François You: đây là các bề trên của các cộng đoàn, những người đã tạo ra các tình huống lạm dụng, nhưng không phải lúc nào cũng có ý xấu. Chúng ta tất cả có thể có nguy cơ bị căn bệnh ung thư này, như vậy tốt hơn chúng ta phải biết đây là bệnh gì.

Các triệu chứng của căn bệnh “ung thư” này là gì?

Căn bệnh này trước hết thấy được qua tình trạng của những người đã bước ra khỏi đời sống tu trì, tâm hồn họ bị vỡ tan, bị sụp đổ. Tôi nghe họ nói một câu kinh khủng: “Tôi không còn biết tôi là ai.” Nó hoàn toàn bất thường! Có những thăng trầm trong đời sống tu trì cũng như trong bất cứ đời sống nào; nhưng, khi chúng ta nói mình không còn tìm thấy ý nghĩa cuộc sống, chúng ta thấy rõ sự cấp bách của tình huống.

Tôi đã có 20 kinh nghiệm giám đốc nhà tập, tôi đã đối diện với một tu sĩ trẻ chỉ muốn tự tử. Chiều hôm đó tôi gởi anh đến các bạn để anh không ở một mình. Khi tôi choáng váng vì nghe chứng từ của một phụ nữ tháp tùng các nữ tu khi họ ra khỏi dòng – tất cả, chỉ có một ngoại lệ – đều có ý tưởng muốn kết liễu đời mình -, tôi chuyển thông tin này cho các người có trách nhiệm trong Giáo hội mà tôi tin tưởng, nhưng không có một phản ứng nào… Mức độ gây mê thật khổng lồ!

Đứng trước lạm dụng trong đời sống tu trì, các nạn nhân không còn biết thế nào là một đời sống nội tâm phát triển đẹp.

Đâu là nguyên nhân của căn bệnh di căn này?

Điều thấy dễ dàng nhất là cấu trúc kim tự tháp dựng chung quanh bề trên. Bề trên nhận tất cả thông tin liên lạc, hạn chế thậm chí còn cấm đối thoại sâu đậm giữa các thành viên trong cộng đoàn. Khi đó là ở mức độ kiểm soát. Từ đó có thể thêm vào lệnh minh bạch, địa hình trơn trợt dẫn đến kiểm soát tư tưởng. Tu sĩ José Rodríguez Carballo, thư ký của Viện đời sống thánh hiến và các Tổ chức đời sống tông đồ nhấn mạnh nguy cơ của một nhà tu tự cho mình cao hơn các nhà tu khác, nhấn mạnh đến vai trò “đấng cứu tinh Giáo hội” mà họ đã nhận.

Các yếu tố này có thể tồn tại ở nhiều mức độ khác nhau, bậc thang tăng dần trong đầu. Nhưng khi các yếu tố này đi vào trong tâm trí con người, họ không còn có thể chiến đấu, họ dần dần mất đi nhận thức về phân định  – theo nghĩa nhà tu, có nghĩa là khả năng phân định, quyền có chọn lựa tự do. Họ không còn biết thế nào là một đời sống nội tâm phát triển đẹp. Một số người đấu tranh khi đứng trước vấn đề này; tuy vậy bằng trực giác, người ở trong cộng đoàn lệch lạc có thể nhận ra các yếu tố này, họ không thể tự thuyết phục mình. Một mình, họ sẽ nghĩ mình sai, mình là nguồn gốc của vấn đề, người ta đã hiểu lầm mình; vì mình không thể nào có lý khi chống với tất cả mọi người. Mình đầu hàng trước người khác, trước quyền uy.

Marta An Nguyễn dịch

(Còn tiếp)

Nguồn: http://phanxico.vn/

Write comment (0 Comments)

Chương 1 sách LÃNH ĐẠO. Tại sao ngài lãnh đạo, Con đường ngài lãnh đạo. Các bài học của Giáo hoàng Dòng Tên đầu tiên, Chris Lowney, J.B.Thái Hòa chuyển dịch

“Ngày nay thế giới chúng ta đang rất cần chứng tá, chúng ta không cần nhiều đến các người đi giảng, nhưng cần chứng tá. Điều quan trọng không phải là nói, nhưng là nói với trọn cuộc sống của mình.”

Giáo hoàng Phanxicô, Diễn văn tại Quảng trường thánh Phêrô, 18 tháng 5 năm 2013

Không có một chương trình nào để đào tạo cách lãnh đạo cho một giáo hoàng. Cũng không có viên chức Vatican nào đưa quyển Sổ tay Tân Giáo hoàng hay Cẩm nang làm Giáo hoàng cho hồng y Jorge Mario Bergoglio khi làn khói trắng bắt đầu bốc lên loan báo triều Giáo hoàng Phanxicô bắt  đầu. Thay vào đó, theo thông tin đúng nhất mà chúng ta có, thì các hồng y đã vỗ tay chúc mừng ngài được bầu, đưa áo trắng cho ngài và đưa ngài vào một phòng yên tĩnh để tâm hồn được lắng đọng và rồi đẩy (cũng có thể nói là áp giải) ngài ra ban công Vương cung Thánh đường thánh Phêrô để nhận cương vị lãnh đạo cho 1,2 tỷ người Công giáo.

Các hành động ngay lúc đó của ngài được biên tập viên L’Osservatore Romano, nhật báo chính thức của Vatican xem là “chưa từng có trong lịch sử và gây ngạc nhiên”, một tờ báo ở Vatican khác xem một sáng kiến khác của giáo hoàng là “một chuyển biến lịch sử… một cuộc cách mạng.” Và giáo hoàng Phanxicô có được tỷ lệ ủng hộ làm cho các lãnh đạo toàn cầu khác phải ghen tị.

Ngài học từ đâu để lãnh đạo được như thế? Lập trường của ngài từ đâu mà có? Và chúng ta có thể học được gì từ ngài? Đây chính là nội dung quyển sách này.

Điều gì chuẩn bị cho một người có khả năng lãnh đạo giỏi?

Xét cho cùng, cũng như giáo hoàng, chúng ta đôi khi cảm thấy mình bị đẩy ra ban công: bước ra nào, đây là lúc lãnh đạo phòng này, ban này, đây là lúc hướng dẫn gia đình mình, dạy lớp học này, hay như trường hợp của giáo hoàng, là lãnh đạo toàn thể Giáo hội Công giáo này.

Một vài người khi nắm được cơ hội này, họ nghĩ rằng họ đã được chuẩn bị hoàn hảo để lãnh đạo, và sự tự tin không lay chuyển này đã đi theo suốt sự nghiệp họ. Chúng ta gọi đây là những người ái kỷ. Họ thường đưa các tổ chức của mình rơi vào rắc rối, họ bị mờ mắt vì ánh sáng chói lọi do tự cho mình là vĩ đại, họ không thấy được sự tàn phá của bàn tay họ hay sự khốn khổ họ gây ra cho người khác.

Mặt khác, nếu chúng ta, dù chỉ có một chút ý thức, cũng sẽ nhanh chóng nhận ra, không một ai có khả năng đào tạo chúng ta đầy đủ để chính thức đảm đương chức vụ lãnh đạo được giao. Lúc khởi nghiệp ở công ty J. P. Morgan, tôi được đào tạo để phân tích các bảng chiết tính tài sản sao cho cân đối, tìm ra công ty nào dám tăng lợi nhuận của mình bằng cách lèo lái lách luật cổ phần, tôi đã học cách thuyết phục khách hàng của hãng giữ lại một vài điểm căn bản bằng cách dùng quỹ euro riêng của chúng tôi thay vì dùng quỹ dollar với lãi suất biến động theo thị trường Mỹ.

Tôi không chắc là tôi có dùng cả hai kỹ năng đó chưa, và từ lâu tôi đã quên mất cách dùng các phương pháp kỹ thuật đó rồi. Sau vài năm ở Morgan, tôi là một trong các giám đốc điều hành văn phòng ở Tokyo, tiếp theo là ở Singapore, Luân Đôn, hay New York, và tôi chưa bao giờ gặp vấn đề về thị trường chứng khoán.

Vào thời đó, tôi phải giúp công ty ở London giảm nhân viên, tôi phải lên tinh thần một trong các nhân viên bất bình. Tôi sớm khám phá ra rằng trong thế giới người lớn, hầu hết các vấn đề không có câu trả lời trắng đen rõ ràng như các phân tích của thị trường chứng khoán. Bây giờ, sau khi đã rời Morgan được vài năm, và làm trưởng một trong những hệ thống y tế và chăm sóc sức khỏe lớn nhất Hoa Kỳ, tôi phải cố vấn và giám sát một các nhẹ nhàng nhất khi đội ngũ điều hành của chúng tôi đang tiến hành một sự thay đổi nhanh chóng trong lĩnh vực chăm sóc sức khỏe – thay đổi luật, kỹ thuật mới, thế khó xử về đạo đức, và một loạt các thách thức phức tạp tương tự như thế.

Các kỹ năng mà tôi cần nhất không phải là các kỹ năng kỹ thuật nào đó, nhưng rộng hơn, là những kỹ năng hoàn thiện bao quát, như việc đưa ra các quyết định phức tạp khi các sự việc và các giá trị của tôi xung khắc với nhau, việc phải xử lý các việc hàng đầu trong khi có đến 15 việc khác cũng cần được hoàn tất trước bữa trưa, việc nhận biết khi nào cần có quyết định an toàn và khi nào cần phải táo bạo, và cuối cùng, là phải xác định xem đâu là điều quan trọng nhất trong đời.

Phải cố gắng hết sức để trở nên nhà lãnh đạo chân thực

Các vấn đề phức tạp ngày càng nhiều, kỳ hạn lại sít sao, các vấn đề tiến thoái lưỡng nan về mặt đạo đức lại càng khó xử hơn, và không một ai gởi tôi đến trường lãnh đạo dạy cho tôi biết cách xử trí với bất kỳ chuyện gì trong số này. Chỉ có trường đời dạy tôi những gì cần phải làm. Tôi có học thuộc các bài học của trường đời không? Chỉ có các cựu đồng nghiệp ở Morgan và các cộng sự của Dịch vụ Sức khỏe Công cộng mới có thể trả lời điều này được. Nhưng tôi hết sức hy vọng, ít nhất họ sẽ đánh giá tôi trên mức trung bình, bởi vì ở Mỹ, được đánh giá là lãnh đạo ở mức trung bình, thật là quá khủng khiếp. Một khảo sát lớn cách đây không lâu đã hỏi người dân Mỹ là liệu họ có “hoàn toàn tin tưởng” vào các nhà lãnh đạo chính trị, tôn giáo, kinh doanh, hay giáo dục của mình hay không? Câu trả lời ư? Là không, không, không, và không. Cả bốn nhóm vốn được xem là bốn cột trụ của xã hội chúng ta, chẳng có nhóm nào được người dân Mỹ xem là đáng tương đối tin cậy.

Vậy thì có lẽ phải chấp nhận, ngày nay, các nhà lãnh đạo đang giữ một công việc cực kỳ khó khăn đến không ngờ. Họ thường thiếu nguồn lực, làm việc với áp lực thời gian khủng khiếp, phải đương đầu với những biến động thường xuyên, cảm tưởng gần như lúc nào mình cũng bị dò xét và được kỳ vọng quá cao, đồng thời phải động viên các đồng nghiệp, các cộng sự mà những người này lúc nào cũng nghi ngờ quyền uy của mình. Thực tế này làm cho công việc lãnh đạo trở nên cực kỳ khó khăn.

Nhưng sự thất vọng – và thường là phẫn nộ sâu sắc – của chúng ta đối với rất nhiều lãnh đạo thường nảy sinh từ những nguyên nhân sâu xa, hơn là những khó khăn cực kỳ trong cương vị của họ. Những người giữ những chức vụ này thường bị ám ảnh bởi địa vị hay lợi tức của họ. Họ không thể truyền cảm hứng cho chúng ta và tập hợp chúng ta lại. Họ thiếu sức sáng tạo để giải quyết các vấn đề, mà ngay từ đầu đã thấy là không thể giải quyết được, những vấn đề làm chúng ta bối rối. Họ quá sợ để hành động và không có đủ can đảm để thúc đẩy chúng ta đáp ứng với các thách thức và có sáng kiến thay đổi.

Nói thẳng ra, là có một sự đổ vỡ trong cương vị lãnh đạo. Chúng ta cần đường lối mới để tái tạo lại vai trò lãnh đạo và các cách tốt hơn để chuẩn bị cho bản thân và cho người khác ở cương vị lãnh đạo.

Cái gì làm khác biệt nơi một giáo hoàng Dòng Tên?

Dòng Tên bước ra sân khấu và thế là các nghịch lý lộ ra. Năm 1540 thánh I-Nhã thành lập Dòng Tên gồm các linh mục và các nam tu sĩ. Lịch sử phi thường của Dòng được đánh dấu bởi sự thành lập, một trong những thành phố lớn nhất thế giới, thành phố Sao Paulo ở Ba Tây. Sự đóng góp trong việc phát triển mẫu tự tiếng Việt, chấn chỉnh lịch Gregoria mà hiện nay tất cả thế giới đều dùng. Và đây là một Dòng quan trọng nhất trong tất cả các Dòng. Cấu trúc của Dòng dưới quyền Cha tổng quản bề trên và hiện nay có hơn 17 000 tu sĩ Dòng Tên hoạt động trên 100 nước.

Với dấu chân lịch sử và mạng lưới toàn cầu như thế, tại sao một giáo hoàng Dòng Tên lại là nghịch lý? Đơn giản chỉ vì người sáng lập Dòng Tên khinh miệt thói tự mãn của tham vọng cá nhân. Luật Dòng, các Quy chế Dòng đều lên án tham vọng cá nhân, xem đó là “mẹ của tất cả mọi tội lỗi trong bất kỳ cộng đoàn hay Dòng tu nào.” Và đấng sáng lập đã chỉ thị cho các tu sĩ  Dòng mình “khấn với Chúa không bao giờ được giữ” một chức vụ nào trong Giáo hội, và hơn nữa là phải “tố cáo bất kỳ ai mình quan sát thấy người đó đang có tham vọng này. Ái chà! Hãy tưởng tượng xem nếu tất cả nhân viên trong các hãng ở Mỹ phải dò xét và trình báo tham vọng của đồng nghiệp thì sao đây. Con số báo cáo này sẽ khổng lồ đến mức không còn thì giờ để làm bất cứ việc gì khác nữa.

Thánh I-Nhã mong các tu sĩ Dòng Tên noi theo gương thầy mình là Chúa Giêsu, và khiêm tốn giống như Chúa Giêsu. Nhưng ngài hiểu tham vọng thường đi đôi với các đấu tranh nội tâm và chính trị, nó âm ỉ phá hoại tinh thần đạo đức của tổ chức (các bạn nhân viên, các bạn chẳng nhớ gì sao?). Vì thế ngài tìm cách chế ngự khuynh hướng tự nhiên này nơi con người, khuynh hướng ve vuốt cái tôi bằng mưu đồ chiếm địa vị, quyền lực và thăng quan tiến chức.

Hồng y Bergoglio xuất hiện như người con chí hiếu của Thánh I-Nhã, người cha thiêng liêng của mình. Sau khi đứng thứ nhì trong cuộc bầu chọn Đức Bênêđictô XVI năm 2005, hồng y Bergoglio không ở lại Rôma để có thêm quen biết, tạo sự chú ý cho lần mật nghị sắp tới. Cha nhanh chóng về lại Argentina, tránh xa “đèn màu” và cống hiến công sức, thời gian của mình cho những người khốn cùng nhất của đất nước Argentina, những người không có lá phiếu để bầu giáo hoàng. Trong lần bầu chọn giáo hoàng sau đó, ngài đứng ngoài mọi toan tính chính trị, đó là một trong những nghịch lý đánh dấu cho tiến trình đi đến quyền lực và để hiểu sứ vụ của ngài. Nếu chúng ta muốn xem lại khái niệm về cách quản trị và đào tạo của mình, chúng ta chỉ cần xem lại tuần lễ đầu tiên của tân giáo hoàng là chúng ta có đủ mọi tài liệu cần thiết:

Nổi tiếng vì hết lòng với truyền thống Công giáo, nhưng chỉ vài phút sau khi được bầu, Giáo hoàng Phanxicô lại bỏ qua truyền thống, từ chối mặc áo khoắc đỏ ngắn truyền thống dành riêng cho chức vị giáo hoàng, tự gọi điện thoại và đi xe buýt chung với các hồng y về nhà trọ. Chỉ vài ngày sau khi được bầu làm giáo hoàng, một ngôi vị với quyền lực to lớn và tầm vóc toàn cầu, ngài đã không ngần ngại tuyên bố: “Quyền lực đích thực, chính là phục vụ.”

Sự đào tạo vững chắc ở địa vị lãnh đạo, ngoài giáo dục gia đình, là sự đào tạo ở Dòng Tên. Dòng Tên không đào tạo chủng sinh bằng các khóa học nhưng bắt buộc họ phải tĩnh tâm một tháng trong thinh lặng, gởi ứng sinh đi thực tập, thử thách trong những chuyến hành hương cam khổ, giao cho họ dạy các em bé để chuẩn bị cho họ có thể giúp được người lớn.

Liệu nền tảng khá lạ lùng và những bước đầu tiên đầy kinh ngạc của ngài, có làm cho ngài trở thành một lãnh đạo vĩ đại hay không? Không, tự chúng thì chắc chắn là không. Quyển sách này không có ý ca tụng nhân cách, nguồn gốc Dòng Tên hay Giáo hội Công giáo của ngài. Đức Phanxicô thừa hưởng một di sản có nhiều khó khăn từ lâu của Giáo hội: thiếu linh mục trong rất nhiều nước, số người đi nhà thờ giảm ở những nước phát triển, khủng hoảng luân lý do các vụ lạm dụng tình dục, ngoài ra còn có vấn đề rối loạn quản trị ở Giáo triều La Mã như theo nguồn tin của nhiều hồng y.

Các vấn đề phức tạp và đa diện như thế, sẽ không dễ gì giải quyết. Sẽ cần đến sự thay đổi sâu sắc, và những lời nói hành động đầu tiên của giáo hoàng đã cho thấy rõ ràng, ngài hết lòng để thổi bùng lên một thay đổi văn hóa lớn trong Giáo hội của mình. Thay đổi văn hóa lớn? Không phải có đôi chút cường điệu hay sao? Đúng, trước hết, hãy xem những lời ngài đã nói với các thanh niên Công giáo quy tụ tại Rio de Janeiro trong Đại hội Giới trẻ Thế giới: “Cha muốn các con có tiếng nói trong giáo phận của mình, cha muốn nghe tiếng động của đi ra, cha muốn Giáo hội đi ra mọi ngả đường, cha muốn chúng ta cưỡng lại được mọi sự trần tục, mọi thứ bất di bất dịch, mọi thứ thoải mái tiện nghi, và mọi thứ theo chủ nghĩa giáo quyền…. Mong các giám mục và linh mục thứ lỗi cho tôi, nếu, sau này những lời nói này có gây ra một chút hoang mang.” Đây không phải là những lời của một người đơn giản nói cho hoa mỹ về mọi sự. Đức Giáo hoàng muốn làm mạnh lại thể chế của mình và điều khiển nó một cách sinh động.

Nhưng ngay cả các lãnh đạo tài năng cũng thấy thật khó để điều khiển hướng thay đổi trong các tổ chức, và càng khó hơn nữa trong một thể chế đã trân giữ đúng đắn truyền thống 2000 năm tuổi của mình. Tổng thống Woodrow Wilson đã nói rất đúng rằng: “Nếu bạn muốn có kẻ thù, hãy cố thay đổi một việc gì đó đi.” Để thành công, các nhân tố thay đổi chắc chắn cần năng lực và óc phán đoán tốt, nhưng cũng cần dũng cảm, khôn khéo chính trị, ý chí sắt đá, và nhiều may mắn nữa.

Vậy ngài sẽ thành công hay không? Chỉ có ai ngông mới tự phụ cho rằng mình biết.

Vậy tại sao chúng ta lại học cách lãnh đạo từ một giáo hoàng chưa chắc mình đã thành công, tại sao lại học từ một giáo sĩ Công giáo, trong khi chúng ta là người Hồi giáo, Phật giáo hay không có  tín ngưỡng; tại sao lại học từ một lãnh đạo tôn giáo trong khi chúng ta đang điều hành các hãng kinh doanh, bệnh viện, hay gia đình; tại sao lại học từ một người đã tự nhiên cúi xuống hôn chân một phụ nữ trong khi chúng ta sẽ tự bịt đường tiến của mình nếu thử hôn chân một cấp dưới; và tại sao lại học từ một người được đào tạo nhiều năm trong chủng viện Dòng Tên trong khi chúng ta đây học hỏi từ trường lớp, các trường kinh doanh và qua công việc?

Tại sao chúng ta và các lãnh đạo của chúng ta cần thay đổi

Đúng, đây chính là một trong những lý do rất xác đáng để chúng ta xem xét nhãn quan lãnh đạo của Giáo hoàng Phanxicô, chính xác là vì sự chuẩn bị và các giá trị lãnh đạo của ngài rất khác với những gì chúng ta đã quen. Không, không chỉ là khác biệt, mà còn hết sức trái ngược, thậm chí là “sốc”.

Chúng ta hãy nhìn sự thật trước mặt: thật tiếc là chúng ta phải nhìn lại các thành kiến của mình về tinh thần lãnh đạo bởi vì các ý tưởng này đã thất bại. Và chúng ta cần bị sốc, cần chấn động để đi vào một lối suy nghĩ và hành động mới. Việc có quá ít người trong chúng ta cảm thấy mình tin tưởng mạnh vào các lãnh đạo chính trị, giáo dục, kinh doanh hay tôn giáo, chính là một cáo trạng, một lá phiếu quyết định đủ xác nhận sự bất tín đang bao lấy xã hội chúng ta. Liệu có ai nghiêm túc tin rằng chúng ta sẽ giải quyết được sự thiếu hụt nghiêm trọng lòng tin này, bằng đường lối cũ của các tổ chức chính trị, kinh doanh hay tôn giáo hay không? Có câu ngạn ngữ cổ về sự điên rồ thế này: cứ làm đi làm lại một việc, nhưng lại kỳ vọng kết quả khác biệt. Chúng ta cũng không thể che đậy sự thiếu hụt tinh thần lãnh đạo của mình bằng cách đem tầng lớp lãnh đạo, các quan chức được bầu lên, các mục tử, đến xưởng sửa chữa để sửa lại cho họ có tinh thần lãnh đạo đúng đắn hơn, hay vá víu bằng các hệ thống điều hành bên ngoài của mình, hay bằng các giải pháp vụn vặt. Chúng ta cần nhận lấy thách thức là tái cấu trúc lại tinh thần lãnh đạo trong một thế kỷ mới đầy hỗn loạn, thay đổi nhanh chóng, và đôi khi lại còn bất an nữa.

Đức Giáo hoàng đã đề nghị một cách tiếp cận, đặt lại vấn đề để Giáo hội phù hợp hơn với thế kỷ 21:

 

  • Ngài đã thách thức các “Kitô hữu lãnh đạm” và “lười nhác” hãy nhiệt thành gắn bó hơn với việc loan truyền thông điệp của Giáo hội, đừng “trốn tránh … trong đời sống ấm cúng,” mà hãy đi ra ngoài “vùng thoải mái” của mình, sống với “lòng nhiệt thành tông đồ” hơn nữa.
  • Ngài thách thức Giáo hội hãy hết mình “nghèo và vì người nghèo.”
  • Ngài cảnh báo các nhà ngoại giao đang tập sự ở Vatican rằng “thói tham danh vọng là bệnh hủi.”
  • Ngài thách thức một nền văn hóa toàn cầu xem “tiền bạc … là quyền năng trên trái đất, quan trong hơn cả con người.”
  • Ngài thách thức các giám mục hãy là “Những người yêu … đời sống nghèo khó, đơn sơ và khổ hạnh.”

 

Ngài đã thẳng thắn hỏi các giám mục Ba Tây, “Chúng ta có còn một Giáo hội có khả năng sưởi ấm tâm hồn không” Hồng y Timothy Dolan đã phản ứng trước các thách đố này, ngài nói với một ký giả: “Tôi bỗng tự vấn lương tâm mình (…) về cách hành xử, về tính đơn giản và rất nhiều chuyện khác của tôi.”

Hồng y Dolan không phải là người duy nhất tự vấn và tự xem lại tư thế của mình. Những lời của Giáo hoàng Phanxicô được hưởng ứng, tỷ lệ ủng hộ ngài tăng vùn vụt. Riêng một chuyện này đã làm cho người ta phải tò mò: ngài đang triệt để thách thức lối sống và các ưu tiên hàng đầu của chúng ta, nhưng chúng ta không xem ngài như một ông già càu nhàu giảng luân lý xứng đáng bị cách chức. Đúng hơn là, dường như chúng ta cảm kích trước diễn giả mộc mạc này, họ đang nói cho chúng ta những sự thật không dễ chịu chút nào mà chúng ta đang khao khát cần được nghe.

Nhưng những gì Giáo hoàng Phanxicô đã làm, không chỉ là thách thức Giáo hội của mình, ngài còn đang thách thức toàn bộ cách thức lãnh đạo của cả nền văn hóa rộng lớn, bằng cách thể hiện một lập trường tươi mới, một văn hóa sâu sắc về lối sống và giá trị của lãnh đạo. Dường như ngài có một tự nhận thức sâu sắc và chân thật, trong khi nhiều nhân vật công chúng nổi bật ngày nay có vẻ hời hợt và giả tạo, luôn tìm cách lừa phỉnh chúng ta. Động lực của giáo hoàng là niềm say mê phục vụ, chứ không phải thèm khát địa vị, tiền bạc hay quyền lực. Nền văn hóa của chúng ta đang ngày càng trở nên tự quy và bị mê hoặc bởi những mục tiêu thiển cận, còn ngài đang nỗ lực hướng chúng ta ra khỏi bản thân mình, để đấu tranh vì người anh em đang túng quẫn trên khắp thế giới. Khi theo dõi ngài, tôi bắt đầu tự hỏi xem sự chọn lựa lạ lùng của giáo hoàng, dù có thể thổi bùng thay đổi trong Giáo hội của mình, nhưng liệu có thể trở thành chất xúc tác tương tự cho một cuộc tranh luận toàn cầu đã mất giá trị từ lâu về tinh thần lãnh đạo hay không.

Có lẽ ngài làm cho chúng ta hứng khởi đón nhận cái gọi là các thói quen lãnh đạo mới. Nói theo nghĩa đen, thì Hồng y Bergoglio cũng đã vận lấy một thói quen mới, là màu áo trắng giáo hoàng. Và để lãnh đạo tốt trong thế kỷ mới này, chúng ta cũng cần có thói quen mới, mặc áo mới, là các cách thức mới để chuẩn bị bản thân thực hành vai trò lãnh đạo trong công việc và đời sống gia đình. Lời kêu gọi lãnh đạo Giáo hội của ngài hẳn sẽ mời gọi suy tư sâu sắc về lời kêu gọi lãnh đạo (đúng thế, vai trò lãnh đạo là kêu gọi), dù chúng ta sống lời kêu gọi đó trong vai trò giám đốc điều hành, cha mẹ, hay, ai biết được một ngày nào đó là, giáo hoàng.

Và do đó, quyển sách sách này về Giáo hoàng Phanxicô và về nền tảng Dòng Tên của ngài, cho chúng ta biết các giá trị và nguyên tắc lãnh đạo của ngài. Đây không phải một quyển tiểu sử. Nhiều người đã viết tiểu sử về giáo hoàng rồi, nhưng lạ thay, phần lớn lại bỏ quên linh đạo Dòng Tên, một linh đạo đã chuẩn bị cho ngài lãnh đạo và vẫn đang hướng dẫn suy tư của ngài. Tầm quan trọng của linh đạo Dòng Tên, không phải là ý riêng tôi, nhưng hãy xem những lời của chính Đức Phanxicô: “Tôi thấy mình vẫn là một tu sĩ Dòng Tên về mặt linh đạo, về những gì trong lòng mình… Và tôi cũng suy nghĩ như một tu sĩ  dòng Tên.” Rõ ràng, chúng ta chỉ có thể hiểu được giáo hoàng này bằng cách trước hết hiểu được những gì mà các chương sau sẽ khám phá: “Suy nghĩ như một tu sĩ  Dòng Tên” nghĩa là gì.

Nhưng về một khía cạnh khác, quyển sách này cũng nói nhiều về chúng ta y hệt như nói nhiều về lãnh đạo toàn cầu của Giáo hội Công giáo vậy. Giáo hoàng Phanxicô là trường hợp nghiên cứu, là lăng kính, là chất xúc tác để chúng ta suy nghĩ tại sao chúng ta quá thất vọng với tinh thần lãnh đạo hiện nay, để hình dung một cách tiếp cận với tinh thần lãnh đạo sẽ gây hứng khởi hơn cho chúng ta, và để nuôi dưỡng sự tận tâm chúng ta có thể có để trở nên những lãnh đạo tốt hơn trong đời mình.

Hãy nhớ lại những hình ảnh sống động mà Giáo hoàng Phanxicô đã cho chúng ta, và hình dung chúng như những mảnh rời của một bức tranh khảm lớn: một người rửa chân cho các thanh thiếu niên sa ngã, quỳ gối 15 phút cầu nguyện một mình trong buổi sáng đầu tiên làm giáo hoàng, mang đôi giày đen đơn sơ chứ không mang đôi hài đỏ, băng vào giữa đám đông người tị nạn trên đảo Lampedusa.

Trách nhiệm của chúng ta là kết hợp các hình ảnh rời rạc này thành một bức tranh ráp lại một tinh thần lãnh đạo mới. Chúng ta tất cả đều bị đánh động bởi những gì mình thấy, nhưng vì sao? Những hình ảnh này hé mở điều gì về bản chất của tinh thần lãnh đạo cao cả? Linh đạo Dòng Tên của Giáo hoàng Phanxicô sẽ là “hạt nhân nòng cốt” xuyên suốt của chúng ta, là chìa khóa để mở ra một vài niềm tin nền tảng trong đường hướng của ngài.

Chúng ta sẽ làm việc trên nguồn thông tin: thứ nhất, là những gì Giáo hoàng Phanxicô đã nói và làm, thứ hai, là các giá trị lãnh đạo mà ngài nhấn mạnh trong những năm làm giám tỉnh Dòng Tên ở Argentina hay làm giám tập cho các thỉnh sinh Dòng Tên (nhiều người trong họ, giờ là các linh mục Dòng Tên, đã cởi mở chia sẻ các ký ức và mẩu chuyện đề chúng ta có cánh cửa sổ nhìn vào hậu trường của ngài, thời các máy quay vẫn chưa bám riết theo ngài), và thứ ba, là những nguyên tắc mà thanh niên Bergoglio đã hấp thụ trong quá trình đào tạo hơn 10 năm trong Dòng Tên.

Sẽ không khó để thấy được sự hội tụ của ba nguồn thông tin này. Thật vậy, các chủ đề chung hầu như sẽ tới tấp đến trong đầu chúng ta. Những gì nổi bật là sáu thói quen và niềm tin cứ nổi lên hết lần này đến lần khác trong cuộc đời Bergoglio (giờ là giáo hoàng Phanxicô), các thói quen của ngài hoàn toàn là một thách thức đối với chúng ta, khi muốn sống tương tự như ngài, để từ đó bảo vệ một cách thức lãnh đạo mới trong nền văn hóa của chúng ta.

Đây không phải là một công thức lãnh đạo hay một loạt các chiêu trò, nhưng nối kết với nhau lại, đây là những gắn bó rất nền tảng, một cách tiếp cận, một quan điểm lãnh đạo căn bản, chính là: đâu là quan điểm của người lãnh đạo khi họ nhìn về quá khứ, hiện tại, tương lai, về chính mình và về người khác. Các tu sĩ Dòng Tên và những người khác có lẽ sẽ gọi đây là “linh đạo lãnh đạo” nghĩa là cách thức mà hành trình của chúng ta trên trần gian này trở nên vừa là hành trình đi cùng và hướng đến Thiên Chúa hay hướng đến nhận thức của mình về ý nghĩa siêu việt.

Đi theo các giai đoạn quan trọng trong đời sống của ngài và trong việc đào tạo nên con người của ngài, các chương sau sẽ nói đến sáu trụ hay sáu cam kết của một người lãnh đạo mới:

Hiểu rõ mình một cách sâu đậm (chương 3), nhưng sống phục vụ người khác (chương 4):

  • Bạn không thể điều khiển người khác nếu bạn không tự chủ. Các người lãnh đạo đào sâu con người mình, đối diện với những khiếm khuyết của mình, và đến tận cùng, là đạt được sự bình nhiên chấp nhận bản thân và vai trò độc nhất vô nhị của mình trên đời.
  • Nhưng, sau khi lặn thật sâu vào nội tâm, các lãnh đạo phải hướng ra ngoài. Họ không sống chỉ vì mình, nhưng biến đổi mình để phục vụ người khác. Sự khôn ngoan và sinh lực khởi phát từ sự tự biết mình, thì không đóng kín trong thùng, nhưng tỏa rạng ra ngoài.

Thấm nhập mình vào trong thế giới (chương 5) nhưng rút ra khỏi thế giới (chương 6):

  • Người lãnh đạo mới thấm nhập mình trong thế giới với đôi mắt mở to trước những vui mừng và đau khổ của thế giới, với đôi tay chai sần vì chia sẻ với các cố gắng hàng ngày của những người xung quanh. Người đó không xa cách và tách biệt, nhưng “dễ gần” và có thể nhờ cậy được. Người đó vun đắp tình đoàn kết, đặc biệt với những người bị bỏ mặc hay bị loại ra ngoài.
  • Tuy nhiên khi thấm nhập mình trong thế giới, người đó không được hoàn toàn “thuộc về” thế giới. Người đó không được trôi dạt trên con sóng của các văn bản, kích động truyền thông, và các cuộc gọi, nhưng mỗi ngày phải rút lui để suy tư, để cảm thấy biết ơn về tất cả nhưng gì mình có, nhìn ra được bức tranh lớn toàn cảnh, và nhắc nhở mình về các giá trị và niềm tin của bản thân.

Sống trong hiện tại và tôn trọng quá khứ (chương 7) nhưng kiến tạo tương lai (chương 8):

  • Người lãnh đạo mới phải nắm lấy trọn vẹn cơ hội của ngày hôm nay, vì đó là vận hội duy nhất người đó chắc chắn có được. Và người đó kiên vững, tôn kính niềm tin và các giá trị được truyền lại trong truyền thống của mình.
  • Nhưng bắt rễ sâu vào truyền thống, không có nghĩa là mắc kẹt. Người đó không bị nô lệ hóa bởi quá khứ. Người đó không e sợ mà rụt lại trước những thay đổi nhưng điều hướng những thay đổi với tinh thần hy vọng và lạc quan. Người đó chạy đến chứ không phải chạy trốn tương lai. 

Có một nghịch lý nổi lên: mỗi giới điều đưa ra đều có mâu thuẫn. Tôi phải ở trong thế gian nhưng không thuộc về thế gian. Tôi phải kiên định nhưng phải nắm bắt cơ hội để thay đổi. Tôi phải biết rõ mình để vươn ra khỏi mình và phục vụ người khác. Đúng, có những nghịch lý và thách thức đối với việc lãnh đạo trong thời đại phức tạp và biến động của xã hội này. Các lãnh đạo cần có một nhận định tốt để phân biệt, chẳng hạn như, giữa một giá trị không thể bị xâm phạm, có thể không bao giờ bị thay đổi, với một truyền thống từng một thời hữu dụng nhưng bây giờ phải thay đổi. Và các lãnh đạo phải sẵn sàng băng vào các chi tiết của những vấn đề tiến thoái lưỡng nan nhức nhối phức tạp của thường nhật, nhưng cũng phải lùi lại để có được một cái nhìn bao quát, dài hạn. Căng thẳng này là động lực thúc đẩy óc tưởng tượng, lòng quyết tâm để giúp chúng ta vượt lên các vấn đề ngày càng phức tạp mà chúng ta phải đối diện trên đường đời.

Đó là lý do vì sao chúng ta, những người hiểu được sứ mệnh của mình một cách sâu sắc, và chuẩn bị cho mình để nắm vai trò lãnh đạo bằng cách làm được nhiều hơn những chuyên gia kỹ thuật tài năng trong lĩnh vực của họ nữa. Đây là những người cần thiết, không có các lãnh đạo chuyên ngành, chúng ta chẳng làm được gì. Nhưng điều thiết yếu không kém, đó là sự tận tâm cả đời mà tôi vừa nói đến, là điều làm cho chúng ta trở nên những lãnh đạo với tinh thần vượt trội, cân bằng và sâu sắc. Điều cuối cùng chúng ta cần ngay lúc này chính là những lời khuyên dễ hiểu hơn. Thách thức của chúng ta quá lớn so với điều này. Và như thế, ngay cả khi các chương sau trình bày các xác quyết lãnh đạo của Giáo hoàng Phanxicô, thì chúng cũng phải tự thách thức mình, cân nhắc xác quyết của mình và tận tụy với sứ mệnh lãnh đạo của mình trong một đường lối sâu sắc hơn.

Tinh thần lãnh đạo cao cả là tinh thần tâm linh

Đa số cách ứng xử khi lãnh đạo của Đức Phanxicô bắt rễ từ linh đạo Dòng Tên của ngài và chúng ta sẽ khám phá rộng hơn về sự xác đáng của linh đạo này, cho dù chúng ta có chia sẻ cùng niềm tin tôn giáo với ngài hay không, và dù chúng ta có là tu sĩ Dòng Tên hay nhà đầu tư ngân hàng đi chăng nữa. Tôi cho là thế, vì tôi tự tin, tôi đã từng là tu sĩ Dòng Tên và cũng là giám đốc ngân hàng. Tôi đã trải qua cùng chương trình đào tạo như Giáo hoàng Phanxicô, đã học các nguyên tắc và thói quen như ngài, và tôi thấy các thói quen này dường như càng xác đáng và giá trị hơn với tôi trong những năm làm đầu tư ngân hàng về sau, hơn là trong suốt sáu năm chủng viện nữa.

Tôi chắc rằng, với giáo hoàng Phanxicô và các tu sĩ Dòng Tên, các giá trị và thói quen được giới thiệu trong quyển sách này có cội rễ tôn giáo rõ ràng. Tôi chưa bao giờ được gặp giáo hoàng, nhưng tôi ngờ rằng ngài không có một “triết học lãnh đạo,” thay vào đó, ngài tập trung vào ưu tiên hàng đầu duy nhất, đó là, làm môn đệ Chúa Giêsu, và nền đào tạo Dòng Tên đã giúp ngài theo Chúa Giêsu chặt chẽ và khắng khít, đi đến tận cùng. Đây là những gì đem lại ý nghĩa và mục đích cho đời sống của các tu sĩ Dòng Tên, những người theo đuổi nền đào tạo và các thói quen thiêng liêng của mình vì mục đích duy nhất tối hậu này.

Có những lý do làm cho các tu sĩ Dòng Tên và linh đạo của họ (đôi khi gọi là linh đạo I-Nhã, theo tên đấng sáng lập) đã tồn tại suốt 5 thế kỷ qua và đủ bền vững để giúp các tu sĩ Dòng Tên năng động trong mọi bối cảnh văn hóa và trong vô số công việc đủ kiểu nhằm “giúp cho các linh hồn.” Đấng sáng lập Dòng Tên đã mường tượng một Dòng tu lao mình vào thế giới, chứ không trú ẩn trong các tu viện. Do đó, ngài đã phải phát triển các thói quen sao cho vượt lên được các sứ vụ hỗn loạn, quấy rối, đầy cám dỗ và mơ hồ của thế giới. Và chắc chắn rằng, tư tưởng của thánh I-Nhã không chỉ hữu ích cho các tu sĩ Dòng Tên nhưng còn cho tất cả chúng ta, dù chúng ta có theo đạo nào đi chăng nữa.

Nhưng dù không cần phải trở nên Kitô hữu hay đi tu để nắm bắt được các nguyên tắc của quyển sách này, người ta vẫn phải mở mình ra với một nghịch lý của tinh thần lãnh đạo vĩ đại: đó là tận sâu xa, tinh thần lãnh đạo có tính chất tâm linh.

Đúng vậy, dù bạn đang điều hành một Dòng tu, hay một hãng sản xuất, là người Công giáo sốt sắng hay một nhà nhân văn thế tục, thì tinh thần lãnh đạo luôn là mang tính tâm linh. Cách nhìn này sẽ thổi hồn vào các tư tưởng và thói quen trong cuộc đời của Giáo hoàng Phanxicô, sẽ được trình bày trong các trang sau.

Một trong những nhà giám đốc của hãng J.P. Morgan chúng tôi thường hay nói: “Các tài sản quan trọng nhất của chúng ta tuồng ra cửa mỗi buổi chiều.” Và thế đó. Tòa nhà bạn đang làm việc, dù có giá trị thế nào đi chăng nữa, chắc chắn nó sẽ chẳng còn giá trị gì nếu không có những con người đến rồi về mỗi ngày, nhận thức rằng họ đang làm việc, tận tụy cho thành công của công ty, đầy ý thức và tận tâm, nâng đỡ các đồng nghiệp, đưa ra những quyết định khôn ngoan, chân thành chăm lo cho các bệnh nhân, học sinh, hay khách hàng, và thể hiện hàng trăm thái độ khác nhau để đem lại thành công vốn không dễ gì đạt được. Thiên Chúa biết rằng, chúng ta có thể thấy được những hành vi đó. Nhưng chúng ta không thể chạm đến hay đánh giá chúng được, bởi những hành vi thái độ đó không nằm trong bảng chiết tính tài sản. Có thể nói rằng, chúng mang tính tâm linh.

Các lãnh đạo vĩ đại hiểu điều này. Chính bản thân họ cũng thực hiện các hành vi này, và gây hứng khởi cho những người khác. Họ phiền lòng trước sự chán ghét ngày càng tăng trong xã hội đối với những người nắm giữ thẩm quyền và quyền lực lãnh đạo. Các lãnh đạo mới này muốn dùng sức mạnh trong cương vị lãnh đạo của mình để hướng xã hội và tổ chức của mình theo một con đường khác biệt và tốt đẹp hơn. Đó là nội dung của quyển sách này, nói về lòng tận tâm cá nhân có thể hướng dẫn và hứng khởi cho tinh thần lãnh đạo mới.

Nguồn: phanxico.vn

Write comment (0 Comments)